Sorularla yasa dışı dinlemeler ve Globalstar

Teknolojik cihazlar artık hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Televizyonsuz, cep telefonsuz, bilgisayarsız bir hayat neredeyse mümkün değil. Bundan dolayı, hayatımızın bir parçası haline gelen bu cihazlarla olan bağlarımızını da doğru bir zemine oturtmak gerekiyor.
Maharet; teknolojiyi satın almakta değil, onu en doğru ve en uygun şekilde kullanmakta. Özellikle bu teknolojinin en büyük alıcısı, kamu ve silahlı kuvvetler olunca bu teknolojinin de doğru kullanıldığından ve fayda yerine zarar sağlamayacağından emin olmak gerekiyor.
Mobil uydu haberleşmesi bu bahsettiğimiz teknolojilerden bir tanesi. Bu teknolojinin seçimi yapılırken bugüne kadar yapılan yanlışları göz önüne sermek ve bundan sonra yapılacak seçimlerde aynı hataların tekrar yapılmasını engellemek için, bir anlamda elinizde “kılavuz”olması için bu dokümanı hazırladık.

Mobil uydu haberleşmesi gerekli midir?
Dünya üzerinde halen GSM veya karasal şebekelerin kapsama alanına girmeyen bir çok yer bulunmaktadır. Bu nedenle uydu haberleşmesi halen son derece yaygın kullanıma sahiptir. Ayrıca afet, acil durum ve savaş halleri gibi durumlarda uydu haberleşmesi daha da fazla önem kazanmaktadır.

Mobil uydu haberleşmesi güvenli midir?
Kullanılan sisteme göre güvenlik kriterleri değişiklik gösterebilmektedir. Mobil uydu haberleşme sistemleri yerine göre en yaygın olarak TDMA, FDMA ya da CDMA sistemlerini kullanmaktadır. Bunların içerisinde en yeni teknoloji olan CDMA tüm otoriteler tarafından en güvenli haberleşme sistemi olarak gösterilmektedir. Ayrıca bu nedenle şu an tüm GSM teknolojisi de CDMA teknolojisine doğru kaymaktadır.

CDMA sistemi kullanan mobil uydu haberleşme sistemi hangisidir?

Dünya üzerinde yaygın faaliyet gösteren uydu haberleşme sistemlerinden yalnızca Globalstar kurulduğu günden bu güne CDMA teknolojisini kullanmaktadır.

Uydu yer istasyonu nedir?
Uydu yer istasyonları, mobil uydu haberleşme sistemlerini oluşturan bölümlerden bir tanesidir. Uydu kümelerine gönderilen çağrılar bu istasyonlarda işlenerek alıcıya ulaştırılır.

Uydu yer istasyonu zorunlu mudur?

Her ülke kendi yasa ve yönetmeliklerine göre uydu yer istasyonu kurulmasını isteyebilir. Ancak uydu yer istasyonu kurulu olmayan sistemlerde yapılan tüm görüşmeler uydu yer istasyonunun bulunduğu ülke topraklarına gider. Dolayısıyla haberleşme güvenliği açısından uydu yer istasyonu kurmak bir gerekliliktir. Örneğin Rusya, ABD, İngiltere, Hindistan ve hatta Sri Lanka, gibi ülkeler topraklarında uydu istasyonu kurmayı zorunlu tutmaktadır.

Türkiye’de kurulu uydu yer istasyonu var mı?
Türkiye’de yukarıda saydığımız yaygın kullanımı olan mobil uydu haberleşme şirketlerinden sadece Globalstar’ın uydu yer istasyonu bulunmaktadır.

Haberleşme güvenliği önemli midir?
Mobil uydu telefonları, bireysel kullanımdan ziyade kamu kurumları ve özel şirketlerin daha çok tercih ettiği telefonlardır. Haberleşme güvenliği sağlanmamış telefonlarla yapılacak tüm görüşmeler yurtdışına indiği için indiği ülkedeki istihbarat birimleri için açık istihbarat kaynağı haline gelir.

Yalnızca uydu yer istasyonu kurmak haberleşme güvenliğini sağlar mı?
Hayır, tek başına sağlamaz. Neredeyse her uydu haberleşme sisteminin havadan dinlenmesi mümkündür. Özellikle sabit uydu kullanan sistemlerin dinlenmesi daha da kolaydır. Ancak Globalstar sisteminin bugüne kadar havadan illegal dinlenmesine yönelik bir cihaz yapılamamıştır.

Havadan dinlenme nasıl yapılıyor?
Piyasada yaygın uydu haberleşme sistemlerini dinlemek üzere tasarlanmış cihazlar bulunmaktadır. Bütçenize ve dinlemek istediğiniz sistemin özelliklerine göre yaklaşık 5000 USD’den başlayan fiyatlarla bu sistemlere
sahip olabilirsiniz.
Ayrıca Google'da yapacağınız, "monitoring, intercept, dinleme, vb." aramalarda karşınıza hangi sistemlerin dinlenebileceği ve ne tür cihazlar kullanıldığı görülebilir.

Dinlenemeyen mobil uydu haberleşme sistemi var mı?
Demin de belirttiğimiz gibi bugüne kadar Globalstar sisteminin havadan dinlenmesini sağlayacak bir cihaz yapılamamıştır. Onun dışında tüm sistemler havadan dinlenebilir.

Globalstar’ın dinlenememesinin sebebi nedir?
Globalstar daha önceden de belirttiğimiz gibi gelişmiş CDMA teknolojisini kullanır. Bu sistem, görüşmeleri hücrelere ayırır, kodlar ve parçalar halinde uydulara, uydulardan da istasyonlara iletir. Globalstar sistemi kodlamayı dijital olarak özel bir şifreleme kullanarak yapar. Bu nedenlerle havadan dinlenmesi imkansızlaşır.

Sabit uydu ile hareketli uydu arasında dinlenme yönünden fark var mı?
Sabit yörüngeli uyduların uzaydaki konumları bellidir. Hareketli uyduların da yörüngeleri bellidir. Ancak bu dinleme açısından herhangi bir fark yaratmaz. Her iki uydu türü de alınacak cihazların özelliğine göre havadan yasadışı olarak dinlenebilir.

Uydulara yerden zarar verilebilir mi?
Evet, bu yönde çalışan cihazlar geliştirilmiştir. Yer yüzünden özellikle uydulara konumlandırılan güçlü sinyal gönderen cihazlarla uydular sabote edilebilir, haberleşmesi engellenebilir.

Mobil uydu haberleşmesinde ulusal numaralandırma planına uyan hizmet sağlayıcı var mı?
Evet, Globalstar 0592 ulusal alan kodu ile mobil uydu haberleşmesinde ulusal numara veren tek servis sağlayıcıdır.

Bunun haricindeki firmalar hangi numaraları kullanıyor?
Bunun haricinde kalan firmalar uluslararası numara bloğundan hat tahsisi yapmaktadır.

Ulusal numara kullanmanın avantajları nelerdir?
Ulusal numara, alınan servis ya da hizmetin, o ülkeye ait olduğunu gösterir. Bu nedenle ülkenin yasal mevzuatları ve kanunları o numara kullanıcıları için geçerli demektir. Bu kanun ve mevzuatlar tüketiciyi korumak için getirilir. Ayrıca ücretlendirme, kısa servis numaralarının kullanımı gibi hususlarda kullanıcılara avantaj sağlar.

Uydu telefonlarında internet hizmeti verilebilir mi?
Evet, hemen hemen tüm uydu servis sağlayıcıları telefonlarından internet hizmeti de vermektedir.

Uydu telefonlarının internetlerine de gerektiğinde kısıtlamaya da yasaklama getirilebilir mi?
Ulusal numara planı kullanan uydu telefonlarının internetlerine bu şekilde bir kısıtlama getirilebilir. Ancak bunun dışında numara kullanan ve uydu yer istasyonları yurt dışında bulunan servis sağlayıcılarına bir yasak getirilememektedir.

Bunu bir örnekle açıklayabilir misiniz? Örneğin Globalstar haricinde bir mobil uydu haberleşme şirketinin bayisinden XXX XXX XXX numaralı telefon satın aldınız. Bu telefonla internete erişiminiz var. Bildiğiniz gibi T.C. Mahkemeleri bazı internet sitelerine erişimi çeşitli nedenlerle engelleyebiliyor. Ancak Türkiye’den aldığınız bu telefonla rahatlıkla erişimi engellenmiş sitelere ulaşmanız mümkündür. Telefonu Türkiye’den almış dahi olsanız bu numaraların servisleri yurtdışından verildiği için mevcut yönetmeliklerin bir işlevi olamamaktadır. İlgili tüm kurumlar yıllardır bu duruma sessiz kalmaktadır.

Bu durum devleti zayıflatmaz mı?
Aslında burada devlet kendi içinde çelişmektedir. Zira kendi koyduğu yasakları ya da getirdiği kısıtlamaları, yine kendi satışına izin verdiği telefonlarla delmektedir.

Bunun çözümü ne?
Başta da belirttiğimiz gibi bunun çözümü mobil uydu telefon hizmetleri sunumunda uydu yer istasyonlarının o ülke topraklarında kurulması ile aşılabilir. Yani tüm çağrılar, telefonun satışının yapıldığı ülke topraklarında sonlandırılmalıdır. Böylelikle devlet o telefonları her şekilde denetleyebilir ve haberleşme güvenliği kısmen sağlanabilir.

Sürekli haberleşme güvenliğine atıfta bulunuyorsunuz ama kaç kişi uydu telefonu kullanıyor ki?
Evet mobil uydu telefonlarının GSM veya sabit hat kullanıcıları ile kıyaslandığında yok denecek kadar az kullanımı vardır. Ancak şunu unutmamak lazım. Devletin bir çok önemli birimi; acil durumlar, afet durumları, savaş ve seferberlik halleri, vb. bir çok durumda uydu haberleşmesini kullanmaktadır.

Uydu telefonlarından yer tespiti de yapılabiliyor mu?
Evet, bir çok uydu telefonunun yerini kullanılmasa dahi (telefonun açık olması yeterlidir) tespit edilebilir. Ancak Globalstar sistemi telefonlarından yer tespiti yapılmasına izin vermeyecek şekilde dizayn edilmiştir.

Bunun önemini de bir örnekle açıklar mısınız?
Buna Libya’nın devrilen lideri Muammer Kaddafi’yi örnek verebiliriz. Ulusal Geçiş Konseyi güçleri, Kaddafi’nin yerini kullandığı XXX marka telefonu takibe alarak tespit etti. Sonucunda yakalanan Kaddafi, linç edilerek öldürüldü.

Bizim ülkemizde bu şekilde bir tehlike söz konusu mu?
Evet maalesef söz konusu. Bizim ülkemizde de uydu yer istasyonu olmayan, yani kontrolü yabancı ülkelerin elinde bulunan mobil uydu telefonları temsilcilerine, bayilerine ruhsat verilmekte ve bu telefonların satışına izin verilmektedir.

O zaman bu telefonları kullananlar da tehdit altında öyle mi?
Evet maalesef. Cumhurbaşkanımızdan, Başbakanımıza, Genel Kurmay Başkanımızdan, Bakanlarımıza, Valilerimiz, Kaymakamlarımız, Dışişleri Bakanlığı yetkililerimiz, kısaca yabancı uydu telefonlarını kullanan kim varsa hem telefonları illegal yöntemlerle yetkisiz kişiler tarafından dinlenebilir, hem de istenildiği anda, telefonları pasif konumda olsa bile yer tespitleri yapılabilir.

Terör örgütleri de devletin elindeki telefonları dinliyor mu?
Basından takip ettiğimiz kadarıyla tüm dünyada bu tür olaylar olabiliyor. Ayrıca Globalstar hariç tüm sistemlerde bu durum son derece olası görünüyor.

Globalstar sisteminin güvenlikli olduğunu iddia ediyorsunuz ama siz de sonuçta ABD uydularını kullanmıyor musunuz?
Evet bizim uydularımızın işletmesi de ABD merkezli özel bir şirketin elinde. Ancak güvenliğimizin ulaştığı son noktayı şu şekilde örneklendirebiliriz. Mevcut Globalstar sistemini Rusya, Çin, Brezilya vb. bir çok ülke kullanmaktadır. Bu ülkelerin tümü kendi topraklarına uydu yer istasyonu kurduğu için görüşme kayıtlarının ABD’nin eline geçmesinden endişe etmeden bu sistemi kullanmaktadır. Özellikle Rusya veya Çin, böyle bir kaygı duyuyor olsaydı asla Globalstar’ı kullanmazlardı.

Peki sizin bu bildiklerinizi devletin istihbaratı, üst kademesi bilmiyor mu?
Elbetteki biliniyordur. Ancak bu güne kadar devlet kurumları arasında bu konuda herhangi bir çalışma yapıldığına dair bilgimiz olmadı. Devlet kurumlarına bu konuyu defalarca iletmiş olmamıza karşın herhangi bir adım atıldığına dair bilgi bize ulaşmadı.